Świadczenia opiekuńcze

Świadczenie pielęgnacyjne

Od 1 stycznia 2024 r. funkcjonuje równolegle świadczenie pielęgnacyjne w dwóch wariantach tzn. wg. “starych” zasad oraz wg. “nowych” zasad obowiązujących od 1.01.2024 r.

Jaka jest różnica?

Przyznając uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego za okres do końca roku 2023 badany jest związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia w związku z koniecznością zapewnienia całodobowej, stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz niepełnosprawność osoby, nad którą sprawowana jest opieka musiała powstać przed ukończeniem 18 roku życia. Zatem osoba sprawująca opiekę nie mogła pracować, ani łączyć pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z innymi świadczeniami np. emerytalno-rentowymi.

Istotne jest to, że świadczenie jest wypłacane również na osoby pełnoletnie, przez okres ważności orzeczenia o niepełnosprawności.

Co zmieniło się od 1.01.2024 r.?

  1. świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwało tylko do ukończenia przez osobę z niepełnosprawnościami 18 roku życia  – jest to termin ostateczny,
  2. opiekun osoby niepełnosprawnej będzie mógł pracować,
  3. świadczenie będzie można pobierać na więcej niż jedną osobę niepełnosprawną np. 2 dzieci. Kwota świadczenia będzie zwiększona o 100 % na każdą kolejną osobę pozostającą pod opieką.
  4. opiekun osoby niepełnosprawnej będzie mógł obok świadczenia pobierać równolegle np. emeryturę lub rentę, świadczenie rodzicielskie na inne dziecko.

WAŻNE! Osoby, które aktualnie pobierają świadczenie pielęgnacyjne na dzieci do ukończenia 18 roku życia, muszą samodzielnie podjąć decyzję, które z tych świadczeń wybierają. Mogą dalej bez przeszkód pobierać świadczenie pielęgnacyjne wg “starych” zasad, albo w przypadku, gdy będą chciały łączyć opiekę nad chorym dzieckiem z pracą zawodową, muszą zgłosić taką informację do Poznańskiego Centrum Świadczeń. Konieczne jest wtedy złożenie rezygnacji z dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie rodzic powinien złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne na nowych warunkach i  nowym formularzu.

Osoby uprawnione do świadczenia na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

  1.  matce albo ojcu,
  2. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,
  3. opiekunowi faktycznemu dziecka rozumianemu jako osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka),
  4. rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego,

‒ jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielniej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zwanej dalej ,,ustawą”).

Osobom, o których mowa w pkt 1-3, rodzinie zastępczej i osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka sprawującym opiekę nad więcej niż jedną osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wysokość świadczenia pielęgnacyjnego podwyższa się o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka (art. 17 ust. 3e ustawy).

Osoby uprawnione do świadczenia na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.

Osoby, którym przed 1 stycznia 2024 r., albo nawet po tej dacie, ale, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo do świadczenia nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane.

Ponadto osoby, zachowują prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego będzie złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.

Uwaga: Negatywną przesłanką do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego  będzie przyznane prawo do świadczenia wspierającego.

Świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.  jest świadczeniem, o które ubiegać może się matka, ojciec, opiekun faktyczny dziecka, osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (dziadkowie, rodzeństwo) lub inna osoba, na której zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób posiadających znaczny stopień niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się:

  • orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  • orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwości samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne występuje osoba zobowiązana do alimentacji inna niż spokrewniona w pierwszym stopniu to aby otrzymać świadczenie należy spełnić łącznie następujące warunki:

  • rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  • nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  • nie ma opiekuna prawnego lub rodziny zastępczej spokrewnionej lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

  • nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub
  • w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zasiłek pielęgnacyjny

Wymagane dokumenty

W celu otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego w związku z niepełnosprawnością konieczne jest złożenie wniosku oraz dołączenie do niego następujących dokumentów:

  • oryginał lub kserokopia skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka (w przypadku, gdy składany wniosek dotyczy niepełnosprawnego dziecka);
  • oryginał lub kserokopia orzeczenia o niepełnosprawności, albo
  • oryginał lub kserokopia orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności (lub orzeczenie ZUS o całkowitej niezdolności do pracy lub orzeczenie ZUS o zaliczeniu do II grupy inwalidzkiej), albo
  • oryginał lub kserokopia orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczenie ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji lub orzeczenie ZUS o zaliczeniu do I grupy inwalidzkiej);
  • oświadczenie o nr konta bankowego. W celu otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego w związku z ukończeniem 75 roku życia konieczne jest złożenie wniosku oraz dołączenie do niego następujących dokumentów:
  • kserokopia dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o świadczenie (np. dowód osobisty matki/ojca/opiekuna prawnego/opiekuna faktycznego);

Podstawa prawna

  • ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ;
  • rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 08 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015r., poz. 2284);
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 07 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2015r. poz. 1238);
  • ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego .
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lipca  2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017r. poz. 1466);
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2018r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna

Kto może ubiegać się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego?

Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem przyznawanym w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek wypłacany jest w odstępach miesięcznych w okresie  od 1 listopada 2019 w kwocie 215,84 zł na każdą uprawnioną osobę.
Zasiłek przysługuje niezależnie od wysokości osiąganego dochodu.

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje następującym osobom

  • niepełnosprawnemu dziecku (dotyczy dziecka w wieku do ukończenia 16 roku życia na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności bez orzekania o jej stopniu);
  • niepełnosprawnej osobie w wieku powyżej 16 roku życia, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji lub orzeczeniem o zaliczeniu do I grupy inwalidzkiej;
  • niepełnosprawnej osobie w wieku powyżej 16 roku życia, która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem ZUS
    o całkowitej niezdolności do pracy lub orzeczeniem o zaliczeniu do II grupy inwalidzkiej, jeżeli niepełnosprawności powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia;
  • osobie, która ukończyła 75 rok życia.

Zasady ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego

  1. pierwszy wniosek
    Aby nabyć prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku w zespole ds. orzekania o niepełnosprawności, wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego należy złożyć w terminie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia
    o stopniu niepełnosprawności.
  2. kontynuacja pobierania zasiłku pielęgnacyjnego

W przypadku utraty ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności należy:

  • złożyć w zespole ds. orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności;
  • złożyć wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje gdy

    • osoba uprawniona pobiera dodatek pielęgnacyjny np. z ZUS;
    • osoba uprawniona przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie;
  • członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tej osoby, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Dokumenty do pobrania

Formularz wniosku o zasiłek pielęgnacyjny

SR-3

Formularz wniosku o świadczenie pielęgnacyjne

SR-5_wersja_po_1_listopada

Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.